હૈદરાબાદમાં ઉનાળા જેવી જળસંકટની સ્થિતિ, ટેન્કરોની માંગમાં 233%નો વધારો:20 હજાર બોરવેલ સૂકાયા
તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં ચોમાસું પૂરું થયાને માત્ર 17 દિવસ બાદ જ ઉનાળા જેવી જળસંકટની સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ છે. શહેરમાં સામાન્ય રીતે માર્ચથી પાણીના ટેન્કરોની માંગ વધતી હતી, પરંતુ આ વખતે ઓક્ટોબરમાં જ દરરોજ 8 હજાર ટેન્કરોનું બુકિંગ થઈ રહ્યું છે.
જળ બોર્ડ અનુસાર, ઓક્ટોબરમાં અત્યાર સુધીમાં 62,565 ટેન્કરોનું બુકિંગ થયું છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન 18,806 બુકિંગ થયા હતા. એટલે કે માંગમાં 233%નો વધારો થયો છે. બોડુપ્પલ વિસ્તારમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં ટેન્કરોની માંગ 22 ગણી વધી છે. આ સંકટ એટલા માટે પણ અસામાન્ય છે, કારણ કે ઉનાળાની ઋતુ હજુ 5 મહિના દૂર છે.
પાણીની અછતને કારણે હવે તેલંગાણાની બાસર યુનિવર્સિટીમાં સોમવારથી વર્ગો ઑનલાઇન યોજાશે. અહીં દરરોજ 25 લાખ લિટર પાણીની જરૂરિયાત છે, પરંતુ માત્ર 10 લાખ લિટર પાણી જ મળી રહ્યું છે.
**ઘરોમાં પથારી નીચે બોરવેલ લગાવી પાણી ચોરીને વેચી રહ્યા હતા**
સૌથી વધુ અસર શહેરના ઝડપથી વિકસતા રહેણાંક અને આઈટી વિસ્તારો પર પડી છે. એપાર્ટમેન્ટ્સ, કચેરીઓ તથા અન્ય સ્થળોની ટેન્કરો પરની નિર્ભરતા સતત વધી રહી છે. 20 હજાર બોરવેલ સૂકાઈ ચૂક્યા છે. બીજી તરફ, જળાશયોમાં ઘટતું પાણી ચિંતા વધારી રહ્યું છે. જળ બોર્ડે પાણીનો વપરાશ 20% ઘટાડવાની અપીલ કરી છે.
પાણીની અછત વચ્ચે કેટલાક વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર રીતે પાણી વેચવાના કિસ્સાઓ પણ સામે આવી રહ્યા છે. સુન્નમ ચેરુવુ તળાવની આસપાસના કેટલાક ઘરોમાં પથારીની નીચે અને રસોડાની અંદર બોરવેલ લગાવવામાં આવ્યા હતા.
પાણી પાઇપલાઇનો દ્વારા સંગ્રહ ટાંકીઓ સુધી પહોંચતું હતું. ત્યારબાદ મોટા ટેન્કરોમાં ભરીને વેચવામાં આવતું હતું. ડ્રોનની મદદથી આ કથિત નેટવર્કનો પર્દાફાશ થયો. 15 બોરવેલ અને તેમની સાથે જોડાયેલી પાઇપલાઇનો દૂર કરવામાં આવી છે.
**આ વર્ષે 27% ઓછો વરસાદ, 1 વર્ષમાં ભૂગર્ભજળસ્તર 22 ફૂટ નીચે**
હૈદરાબાદમાં આ વખતે વરસાદ એટલો ઓછો રહ્યો કે ચોમાસું પણ ભૂગર્ભજળની અછત પૂરી કરી શક્યું નહીં. શહેરમાં સામાન્ય 627 મિમીની સરખામણીએ 27% ઓછો એટલે કે 458 મિમી વરસાદ નોંધાયો.
શહેરના 16માંથી 13 મંડળોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો. તેમાં ચારમિનારમાં 39% અને સૈદાબાદમાં 38% ઘટાડો રહ્યો. ઓછા વરસાદને કારણે ભૂગર્ભજળનું સંકટ ગંભીર બનવા લાગ્યું છે.
સપ્ટેમ્બર 2025ની સરખામણીએ સપ્ટેમ્બર 2026માં ગ્રેટર હૈદરાબાદ અને આસપાસના શહેરી વિસ્તારનું ભૂગર્ભજળસ્તર સરેરાશ 22.5 ફૂટ નીચે ગયું. ઝડપથી વધી રહેલા એપાર્ટમેન્ટ્સ, સતત ભૂગર્ભજળનો ઉપાડ અને ઓછા વરસાદે સમસ્યાને ગંભીર બનાવી દીધી છે.
**તંગી; સિંગૂર જળાશયમાં 11% પાણી, 9 નવેમ્બર સુધી જ પુરવઠો શક્ય**
હૈદરાબાદને પાણી પૂરું પાડતા સિંગૂર જળાશયમાં પાણીનો સંગ્રહ ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે. તેની કુલ ક્ષમતા 29.91 ટીએમસી છે, જ્યારે 17 ઑક્ટોબરે તેમાં 3.416 ટીએમસી પાણી બચ્યું હતું. એટલે કે ક્ષમતાના માત્ર 11% જેટલું.
આકલન મુજબ, પાણી ઉપાડવાનો વર્તમાન દર ચાલુ રહ્યો તો સિંગૂરથી સામાન્ય પુરવઠા માટેનું પાણી 9 નવેમ્બર સુધી જ પૂરતું રહેશે. ત્યારબાદ વિશેષ પંપો દ્વારા પાણી ઉપાડીને 10 ડિસેમ્બર સુધી પુરવઠો ચાલુ રાખી શકાશે.
**દેશના જળાશયોમાં ગયા વર્ષ કરતાં 28 ટકા ઓછું પાણી**
દેશના મુખ્ય જળાશયોમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ 28% ઓછું પાણી છે. કેન્દ્રીય જળ આયોગ અનુસાર, 178 જળાશયોમાં 123.2 અબજ ઘનમીટર પાણી છે.
આ તેમની ક્ષમતાના 67% જેટલું છે, જ્યારે ગયા વર્ષે 93% હતું. એટલે કે 26 ટકા પોઈન્ટનો ઘટાડો થયો છે. સૌથી ગંભીર સ્થિતિ દક્ષિણ ભારતની છે. આંધ્રપ્રદેશ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણાના 50 જળાશયોમાં 42% પાણી છે.
